Tim Burton: Ο ποιητής του σκοτεινού που έντυσε το παράξενο με ροκ ψυχή

Σκοτάδι, μελαγχολία και outsider ψυχές στο πιο burtonικό σύμπαν

Υπάρχουν δημιουργοί που κάνουν ταινίες και δημιουργοί που γεννούν ολόκληρες υποκουλτούρες. Ο Tim Burton ανήκει στους δεύτερους, κι ακόμη παραπέρα. Στους καλλιτέχνες που έδωσαν σχήμα σε μια αίσθηση που πολλοί νιώθαμε πριν τη δούμε ποτέ στην οθόνη.

Το παράξενο, το outsider, το ευάλωτο, το όμορφα σκοτεινό. Αυτές είναι οι λέξεις που ξεπηδούν όταν κοιτάς το σύμπαν του Burton. Ένας κόσμος που θα μπορούσε άνετα να συνυπάρξει με ένα darkwave soundtrack ή με ένα industrial riff που βγαίνει από κάποιο ζοφερό υπόγειο.

Το έργο του Burton δεν είναι απλώς goth. Είναι ο γιορτινός εφιάλτης των ανθρώπων που μεγάλωσαν ανάμεσα σε νύχτες με βινύλια, μαύρες μπλούζες και την αίσθηση πως η φαντασία τους ήταν πάντα λίγο πιο σκοτεινή από αυτή του μέσου ανθρώπου. Στις ταινίες του, η αισθητική δεν είναι επιφάνεια. Είναι DNA. Σκιά, γραμμή και σχήμα υπηρετούν μια ευαισθησία που δεν προσπαθεί να σοκάρει, αλλά να αποκαλύψει.

Το «Edward Scissorhands» παραμένει η πιο καθαρή του εξομολόγηση. Σαν concept album, αφηγείται μια ιστορία για την ατέλεια, τη μνήμη και τον έρωτα που δεν χωράει στον πραγματικό κόσμο. Ο Danny Elfman ντύνει την ταινία με μία από τις πιο αναγνωρίσιμες gothic fairytale μουσικές που γράφτηκαν ποτέ, ένα soundtrack που θα μπορούσε άνετα να σταθεί δίπλα σε δίσκους των Cure ή των Bauhaus χωρίς να νιώσει ξένο.

Σε άλλη περιοχή του burtonικού σύμπαντος βρίσκεται το «Beetlejuice». Μια καφκαϊκή παραμονή στον κόσμο των νεκρών, γεμάτη punk ενέργεια και θράσος. Είναι η στιγμή που ο Burton δηλώνει ανοιχτά πως το μακάβριο μπορεί να είναι παιχνιδιάρικο, χωρίς να χάνει ποτέ τη σκοτεινή του ταυτότητα. Στο «Sleepy Hollow», η αισθητική αγγίζει επίπεδα doom. Ομίχλη, φλόγες, άλογα που χάνονται στο σκοτάδι και ένας Johnny Depp σε απόλυτα burtonικό ρόλο, φοβισμένος και ευαίσθητος, σαν ήρωας concept album των Cradle of Filth χωρίς το corpsepaint.

Στο «Big Fish», ο Burton αφήνει για λίγο το μαύρο για να αφηγηθεί μια πιο φωτεινή ιστορία, αλλά ποτέ πραγματικά «καθαρή». Ακόμη κι εδώ, η πραγματικότητα καταρρέει μπροστά στη δύναμη του μύθου. Κάτι που οι οπαδοί της rock και metal κουλτούρας καταλαβαίνουν καλύτερα από όλους. Τα μεγάλα συναισθήματα, οι υπερβολικές ιστορίες, οι ήρωες που φτιάχνουμε από τις μνήμες μας.

Στη stop-motion πλευρά του Burton, το «The Nightmare Before Christmas» και το «Corpse Bride» αποτελούν το σκοτεινό δίπτυχο που καθόρισε τη σύγχρονη alt αισθητική. Ο Jack Skellington, με την υπαρξιακή του λαχτάρα, έγινε σύμβολο όλων όσοι νιώθουν τα Χριστούγεννα πιο ποιητικά παρά χαρούμενα. Η Emily στο «Corpse Bride» ενσαρκώνει την εύθραυστη ομορφιά και τη μελαγχολία που διαπερνούν όλο το burtonικό σύμπαν. Με τη μουσική του Danny Elfman να λειτουργεί σαν σκοτεινή ανάσα, οι δύο ταινίες αποτελούν τις πιο καθαρές και συναισθηματικές εκφάνσεις της goth ψυχής του Burton.

Αυτό που κάνει τον Burton τόσο βαθιά συνδεδεμένο με το mosh-ικό κοινό είναι η εμμονή του με τους ανθρώπους που δεν ανήκουν πουθενά. Με όσους έφτιαξαν τη δική τους ταυτότητα στο περιθώριο, τον δικό τους ρυθμό και τη δική τους αισθητική. Οι χαρακτήρες του δεν ντρέπονται να είναι διαφορετικοί. Ντρέπεται ο κόσμος που δεν μπορεί να τους δει. Σαν τους fans που μεγάλωσαν με eyeliner, κιθάρες και δίσκους που οι γονείς δεν κατάλαβαν ποτέ.

Και πίσω από όλα αυτά βρίσκεται ο Danny Elfman, ο μουσικός που έγινε η ηχητική σκιά του Burton. Οι παρτιτούρες του δεν είναι απλώς soundtrack. Είναι ο παλμός αυτού του σύμπαντος. Γοτθικά lullabies, σκοτεινές αναπνοές και μελωδίες που εισχωρούν βαθιά μέσα στην ψυχή. Αυτή η συνεργασία είναι η απόδειξη ότι εικόνα και ήχος μπορούν να χτίσουν μαζί κάτι πραγματικά μαγικό.

Και γι’ αυτό, στο mosh, τον θεωρούμε δικό μας. Έναν από εμάς. Τον άνθρωπο που απέδειξε ότι το σκοτάδι, όταν το κουβαλάς με ευγένεια, μπορεί να γίνει φως.